जर्मनीका पूर्वी राज्यहरूका केही शहरहरूले मानिसहरूलाई त्यहाँ आएर बस्न आमन्त्रित गरिरहेका छन्, र त्यो पनि नि:शुल्क।

पूर्वाधार वाच, काठमाडौं ।

‘यहाँ किफायती आवास पाउन कुनै समस्या छैन, त्यहाँ ट्राफिक जाम छैन, कुनै अराजकता छैन र मलाई पार्किङ ठाउँ खोज्न कहिल्यै समस्या भएको छैन,’ जर्मनको सानो शहर गुबेनमा आफ्नो डेस्क पछाडि बसेकी अनिका फ्रान्ज मुस्कुराउँदै भन्छिन्।

३८ वर्षीया अनिकाको जन्म पूर्व जर्मन प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र (जीडीआर) पूर्वी बर्लिनमा भएको थियो। जर्मन पर्खालको पतन हुनुभन्दा अघि र पुनर्मिलन पछि उनले आफ्नो जीवनको अधिकांश समय राजधानीको त्यही जिल्लामा बिताए । तर त्यसपछि, बढ्दो असमानता र आवास संकटको सामना गर्दै आएको भीडभाड, असहायताले गर्दा, उनले बर्लिन छोड्ने तयारी गर्न थालिन्।

यसैबीच, ब्रान्डनबर्ग हुँदै गाडी चलाउँदै गर्दा, उनले आफ्नो कारमा स्थानीय रेडियोमा ‘परीक्षण जीवन’ (प्रोबवोहनेन) योजनाको बारेमा सुने जसले मानिसहरूलाई पोल्याण्डसँगको जर्मनीको सुदूर पूर्वी सिमानामा रहेको शहर गुबेनमा चार हप्ता नि:शुल्क बसोबास गर्ने मौका प्रदान गर्दछ।

यो योजना जनसंख्या घट्दोसँग लड्न मद्दत गर्न धेरै मानिसहरूलाई शहरमा बसोबास गर्न प्रोत्साहित गर्ने उद्देश्यले गरिएको थियो।
अनिका अहिले गुबेनमा आठ महिनादेखि बस्दै आएकी छिन्। उनी त्यहीँ बस्दै छिन् र परीक्षण जीवन परियोजनाको व्यवस्थापन गरिरहेकी छिन्।

गुबेनमा उनले १०० वर्ग मिटरको स्प्लिट-लेभल अपार्टमेन्ट भाडामा लिन सकेकी छिन्। अपार्टमेन्टमा वाक९इन वार्डरोब छ र बर्लिनको सस्तो क्षेत्रहरूमा साझा फ्ल्याटको भाडा भन्दा कम मूल्य पर्छ।

‘यहाँ सधैं शान्त हुन्छ, कोलाहल हुँदैन, सडकमा कम फोहोर हुन्छ र तपाईंले चिनेका मानिसहरूलाई सधैं भेट्नुहुन्छ, जुन मलाई धेरै मन पर्छ,’ अनिका भन्छिन्। उनले सम्झने विशेष अनुभवहरू मध्ये एक पोलिश क्याफेमा फेन्सी केक खान नदी पार गर्नु हो।

२०२४ मा, गुबेनमा ३० जनाले यस योजनामा ​​भाग लिएका थिए र तीमध्ये छ जना लामो समयदेखि यहाँ बसोबास गर्दै आएका छन्।

अनिकाका अनुसार मिडिया कभरेजका कारण धेरै मानिसहरू यहाँ आए। नजिकैको शहर लुजाटियामा पनि यस्तै योजना सुरु गरिएको छ।

फ्रान्कफर्ट (ओडर) र हालै आइसेनह्युटेनस्टाड पनि यस परियोजनामा ​​सामेल भएका छन्। यो परियोजना मूलतः न्म्च् मा सामाजिक आवास योजनाको रूपमा प्रस्तुत गरिएको क्तबजकितबतत मोडेलको नयाँ संस्करण हो।

घट्दो र वृद्ध जनसंख्या विरुद्धको समाधान

सन् १९९० मा जर्मन पुनर्मिलन पछि जनसंख्यामा ठूलो परिवर्तन आएको सयौं औद्योगिक शहर र सहरहरू मध्ये गुबेन एक हो।

घट्दो जन्मदर, जर्मनीका धनी राज्यहरूमा युवाहरूको बसाइसराइ र बढ्दो आयुले यहाँ वृद्धावस्थाको समस्यालाई बढाएको छ।

हाल, गुबेनमा १६,६०० मानिसहरू बसोबास गर्छन्। यो जनसंख्या १९९५ मा २९,१०० जनसंख्याको लगभग आधा हो।

२०३० सम्मको दशकमा यो १६ प्रतिशतले घट्ने अनुमान गरिएको छ। काम गर्ने उमेर समूहको जनसंख्या पनि २७ प्रतिशतले घट्ने अनुमान गरिएको छ।

जब परीक्षण जीवन योजना पहिलो पटक सुरु गरिएको थियो, शहरका मेयर फ्रेड मारोले बर्लिनको ट्याग अखबारलाई भनेस् ‘हामीले एउटा सम्पूर्ण पुस्ता गुमाउँदैछौं।’

२०२४ को जाडोमा, स्वतन्त्र नागरिक समाज संगठन बर्टेल्सम्यान फाउन्डेसनले एउटा अध्ययन प्रकाशित गर्‍यो। अध्ययनले पत्ता लगायो कि जर्मनीले अनुमानित श्रम बजारको माग पूरा गर्न आप्रवासनमा निर्भर रहनेछ। अन्य युरोपेली देशहरू पनि यस्तै अवस्थामा छन्। यसैकारण मानिसहरूलाई भ्ग् बाहिरबाट ल्याउनुपर्नेछ ।

‘आर्थिक दृष्टिकोणबाट, हामीले यो सुनिश्चित गर्न आवश्यक छ कि ठाउँहरू आकर्षक रहून्, व्यवसायहरूलाई त्यहाँ बस्न प्रोत्साहन मिलोस्, तर अझ महत्त्वपूर्ण कुरा, उदाहरणका लागि, स्वागतयोग्य संस्कृति र सामाजिक अन्तरक्रिया हो,’ बर्टेल्सम्यान फाउन्डेसनकी आप्रवासन नीति विशेषज्ञ सुजान शुल्ट्ज भन्छिन्।

संघीय रोजगार एजेन्सीले गत हप्ता प्रकाशित गरेको अनुसन्धानलाई उद्धृत गर्दै शुल्जले अर्को स्तब्ध पार्ने बयान दिए। उनले भनिन् कि जर्मनीमा बसोबास गर्ने १८ देखि ६५ वर्ष उमेर समूहका विदेशी जन्मेका मानिसहरूमध्ये लगभग एक चौथाईले गत वर्ष जर्मनी छोड्ने बारेमा सोचेका थिए । सर्वेक्षणमा सहभागी दुई तिहाइले यसको कारण भेदभाव रहेको बताए।

एक तिहाइले भने कि उनीहरूले न्यानो स्वागत देखेनन्। शुल्ज विश्वास गर्छन् कि आप्रवासनको मुद्दामा बयानबाजी र नीतिहरूले गलत सन्देश पठाइरहेको छ।

‘राजनीतिप्रति असन्तुष्टि मुख्य कारणहरू मध्ये एक हो, र मलाई लाग्छ कि यसको धेरैजसो कारण गत डेढ वर्षका घटनाहरूसँग सम्बन्धित छ – जर्मनीको मुड साँच्चै परिवर्तन भएको छ,’ शुल्ट्जले म्ध् लाई भने। उनले सामाजिक र आर्थिक रूपमा मानिसहरूलाई एकसाथ ल्याउन बहुआयामिक दृष्टिकोण आवश्यक रहेको पनि बताए।
जर्मनीको पूर्वी भागहरूमा दक्षिणपन्थीहरूको उदयको प्रभाव

जर्मनीका पूर्वी राज्यहरूले दक्षिणपन्थी अतिवादको गढको रूपमा प्रतिष्ठा विकास गरेका छन् , देशले नयाँ बासिन्दाहरूलाई आकर्षित गर्न संघर्ष गरिरहेको छ।

१९९९ मा, अल्जेरियन शरणार्थी फरीद गोन्डोललाई गुबेनमा नव-नाजीहरूले हत्या गरेका थिए। यो मुद्दा मिडियामा व्यापक रूपमा कभर गरिएको थियो।

जर्मनीका पूर्वी राज्यहरूमा फेब्रुअरी २०२५ मा भएको संघीय चुनावमा, लगभग ४२ प्रतिशत मतदाताहरूले दक्षिणपन्थी पार्टी, अल्टरनेटिभ फर जर्मनी (एएफडी)लाई मतदान गरे। एएफडी आफ्नो कठोर आप्रवासी विरोधी बयानबाजीको लागि परिचित छ।

जर्मनीको घरेलु गुप्तचर एजेन्सीले पार्टीलाई ‘दक्षिणपन्थी अतिवादी’को रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यद्यपि, पार्टीले यो मुद्दालाई अदालतमा चुनौती दिएको छ। यसपछि, एजेन्सीले अदालतको निर्णय नभएसम्म यो शब्द प्रयोग गर्नबाट टाढा रहने बताएको छ।

अनिका फ्रान्ज भन्छिन् कि यस्ता तथ्याङ्कले शहरको दैनिक जीवनलाई प्रतिबिम्बित गर्दैनन्। एएफडीमा केन्द्रित भएकोमा उनी निराश छिन्। अनिकाका अनुसार, लगभग ६० प्रतिशत गुबेन बासिन्दाहरूले उदारवादी वा मध्यमार्गी दलहरूलाई मतदान गरे।

अनिका भन्छिन्, ‘मानिसहरूको आफ्नै पूर्वाग्रह र आफ्नै स्टिरियोटाइपहरू हुन्छन्, तर मेरो अनुभवमा, तपाईं अझै पनि मानिसहरूसँग जोडिन सक्नुहुन्छ, उनीहरूलाई केही समय चाहिन्छ किनभने उनीहरू यति धेरै विविधतासँग अभ्यस्त छैनन्।’

अन्य क्षेत्रहरूसँग तुलना गर्दै उनी भन्छिन्, ‘म कल्पना पनि गर्न सक्दिन कि यो कुनै पनि अन्य सानो युरोपेली शहरमा फरक हुनेछ।’

परीक्षण जीवन योजना अब दोस्रो वर्षमा छ। गुबेनले जर्मनी, साथै बेल्जियम, अल्जेरिया, इजिप्ट र ब्राजिलबाट ४० वटा आवेदनहरू प्राप्त गरेका छन्। सफल आवेदकहरूलाई केवल १०० युरोमा भर्खरै पुनर्निर्मित अपार्टमेन्टमा बस्न अनुमति दिइनेछ।

बासिन्दाहरूले साप्ताहिक सामाजिक कार्यक्रमहरूमा भाग लिने, स्थानीय संग्रहालय मार्फत शहरमा कलात्मक योगदान दिने र स्थानीय कम्पनीहरूमा इन्टर्नशिप गर्ने अवसर पनि पाउँछन्।

गुबेन, बलियो विगत भएको शहर

गुबेन कुनै समय यसको कपडा र टोपी उद्योगको लागि प्रसिद्ध थियो। मौसम प्रतिरोधी ऊनी टोपीहरू पहिलो पटक यहाँ उत्पादन गरिएको थियो । १९६० मा खोलिएको सिंथेटिक फाइबर कारखाना लामो समयसम्म जिल्लाको सबैभन्दा ठूलो रोजगारदाता थियो।

अब युरोपेली संघ र जर्मन सरकारले लुजाटियामा लगानी गरिरहेका छन्। यो क्षेत्र पहिले लिग्नाइट वा खैरो कोइलाको लागि परिचित थियो। अब त्यहाँ चरणबद्ध रूपमा कार्बन तटस्थ अर्थतन्त्रको तयारी भइरहेको छ।

अनिकाका अनुसार हाल लगभग ३०० जागिरहरू भर्न बाँकी छन्। अमेरिकी सलामी निर्माता द्यष्ँष् ले २०२४ मा गुबेनमा कारखाना खोल्दैछ। क्यानेडियन लिथियम ब्याट्री निर्माता रक टेकले यहाँ १७ फुटबल पिच जत्तिकै ठूलो प्लान्ट खोल्ने भएको छ।

अनिका हाल फराकिलो जर्मन राजधानी भन्दा धेरै आरामदायी जीवनको आनन्द लिइरहेकी छिन्। अनिकालाई बाल्यकालदेखि नै घोडा चढ्ने जोश थियो, र उनले गुबेनमा यसलाई पछ्याएकी थिइन्।

‘मलाई थाहा छैन म यहाँ बूढो हुन चाहन्छु कि चाहन्न, तर म बर्लिनको बारेमा पनि त्यही भन्न सक्छु,’ ३८ वर्षीया अनिका भन्छिन्।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्